UE zawiesza cła na nawozy azotowe. Mocznik i amoniak taniej od dziś
Od dziś, 1 czerwca, w Unii Europejskiej obowiązuje roczne zawieszenie ceł na mocznik i amoniak. Rada UE tłumaczy decyzję skokiem cen nawozów po zablokowaniu cieśniny Ormuz — choć z całego Bliskiego Wschodu trafia do UE ledwie 3 proc. amoniaku i 1–2 proc. nawozów azotowych. Komisja Europejska szacuje, że na niezapłaconych cłach rolnicy i przemysł zaoszczędzą około 60 mln euro rocznie.
Zawieszenie obejmuje mocznik i amoniak — dwa podstawowe nawozy azotowe, od których zależy koszt nawożenia zbóż i rzepaku. Do tej pory część dostaw wchodziła do UE bezcłowo w ramach preferencji handlowych, ale znaczna ich ilość była obłożona stawkami od 5,5 do 6,5 proc. To właśnie te cła zostają zdjęte na rok.
Skala importu jest duża. W 2024 roku Unia sprowadziła spoza wspólnoty około 2 mln ton amoniaku i 5,9 mln ton mocznika. Decyzję podjęła Rada UE 22 maja, a w życie weszła z początkiem czerwca.
- Dzisiejsza decyzja zapewnia europejskim rolnikom lepszy dostęp do niedrogich i niezawodnych dostaw nawozów – to dobra wiadomość zarówno dla sektora rolniczego, jak i konsumentów w UE - powiedział Makis Keravnos, minister finansów Cypru sprawującego prezydencję w Radzie UE. - Jednocześnie odchodzimy od produktów rosyjskich i białoruskich oraz budujemy bardziej odporne łańcuchy dostaw i partnerstwa na całym świecie.
Tłem decyzji jest skok cen. W pierwszym kwartale 2026 roku nawozy zdrożały o ponad 12 proc. kwartał do kwartału, a w kwietniu ich ceny były najwyższe od października 2022 roku. Najmocniej poszedł w górę mocznik — jego notowania przekroczyły wtedy 850 dolarów za tonę. Bezpośrednim impulsem było niemal całkowite zablokowanie cieśniny Ormuz, przez którą przechodzi około jednej trzeciej światowego handlu nawozami.
Tu pojawia się jednak rozdźwięk między uzasadnieniem a strukturą dostaw. Z Bliskiego Wschodu trafia do UE tylko około 3 proc. amoniaku i 1–2 proc. nawozów azotowych — sama geografia dostaw nie tłumaczy więc skali ruchu. Zdjęcie ceł działa raczej jako bufor kosztowy w napiętym sezonie niż jako odpowiedź na brak konkretnego surowca.
Bruksela zadbała przy tym o europejskich producentów. Mechanizm ograniczono do określonego wolumenu importu, a zawieszenie nie obejmuje nawozów z Rosji i Białorusi. Dla krajowego rynku oznacza to, że tańszy import nie zaleje go bez ograniczeń — co jest istotne dla producentów takich jak Grupa Azoty, która zapowiada skupienie się na rozwoju segmentu nawozowego.
źródło: Rada UE, Komisja Europejska
