Zbiornik na deszczówkę bez zgłoszenia? Mandat 5000 zł — ale jest i dopłata do 8000 zł
Od 7 stycznia 2026 r. obowiązują nowe progi w Prawie budowlanym dla zbiorników na wody opadowe. Na działce siedliskowej zbiornik od 5 do 30 m³ wymaga zgłoszenia, a powyżej 30 m³ — pozwolenia na budowę. Postawienie go bez papierów to samowola budowlana zagrożona grzywną 5000 zł. Równolegle ruszają jednak nabory programu Moja Woda z dopłatą sięgającą 8000 zł.
Nowelizacja Prawa budowlanego (ustawa z 4 grudnia 2025 r., Dz.U. z 2025 r. poz. 1847) uporządkowała kwestię zbiorników na deszczówkę według jednego kryterium — pojemności. Przepisy nie rozróżniają zbiorników naziemnych i podziemnych. Liczy się to, ile metrów sześciennych wody pomieści instalacja, a nie to, czy beczka stoi przy rynnie, czy zbiornik jest zakopany pod trawnikiem.
Dla gospodarstw kluczowe są progi przewidziane dla zabudowy zagrodowej na działce siedliskowej, bezpośrednio związanej z produkcją rolną. Zbiornik do 5 m³ można postawić bez żadnych formalności. Pojemność od 5 do 30 m³ wymaga zgłoszenia, a dopiero przekroczenie 30 m³ oznacza konieczność uzyskania pozwolenia na budowę. Na siedlisku granica jest więc wyraźnie wyższa niż przy zwykłym domu jednorodzinnym, gdzie zgłoszenia wymaga już zbiornik 5–15 m³, a powyżej 15 m³ potrzebne jest pozwolenie.
Konsekwencje pominięcia procedury są wymierne. Postawienie zbiornika przekraczającego próg bez wymaganego zgłoszenia lub pozwolenia to samowola budowlana. Za prowadzenie robót bez wymaganych zgód grozi grzywna 5000 zł (art. 93 Prawa budowlanego), a do tego dochodzi pięciokrotnie podwyższona opłata legalizacyjna. Podstawą zwolnień i obowiązków są przepisy art. 29 — dla zabudowy zagrodowej art. 29 ust. 1 pkt 29 lit. e.
Druga strona medalu to wsparcie. W 2026 r. wraca program Moja Woda, finansowany przez NFOŚiGW i wojewódzkie fundusze (WFOŚiGW), z pulą 173 mln zł z Funduszy Europejskich na mikroretencję. Dla osób fizycznych dopłata sięga 8000 zł i może pokryć do 90% kosztów kwalifikowanych — zakupu i montażu zbiorników (o pojemności co najmniej 2 m³), instalacji do gromadzenia i rozsączania wody opadowej w gruncie. Nabory dla osób fizycznych ogłaszają wojewódzkie fundusze, a koszty kwalifikowane liczone są od 1 lipca 2024 r. Część gmin prowadzi dodatkowo własne programy dotacji do retencji.
Temat zyskuje na znaczeniu w kolejnym suchym sezonie. Przy pogłębiającym się niedoborze opadów retencja wody na poziomie gospodarstwa przestaje być wyłącznie kwestią rachunku za wodę, a staje się elementem zabezpieczenia upraw. Nowe progi i ścieżka dotacji dotyczą tej samej inwestycji — formalności i wniosek o dofinansowanie rozstrzygają się, zanim zbiornik trafi do ziemi.
źródło: Prawo budowlane (Dz.U. 2025 poz. 1847), NFOŚiGW
