Limity PFAS w opakowaniach już obowiązują. Niezgodnego zapasu nie wolno wyprzedać
Od 12 sierpnia gospodarstwo, które pakuje owoce, warzywa, jaja czy miód pod własną marką, odpowiada także za skład samego opakowania. Unijne rozporządzenie PPWR wprowadza limity PFAS i metali ciężkich — bez okresu przejściowego, więc opakowań kupionych wcześniej i niespełniających progów nie da się wyprzedać. Zakaz plastikowych tacek na świeże owoce i warzywa poniżej 1,5 kg wejdzie w 2030 r., ale listy wyjątków jeszcze nie ma.
Rozporządzenie (UE) 2025/40, znane jako PPWR, Parlament Europejski i Rada uzgodniły 19 grudnia 2024 r. W życie weszło 11 lutego 2025 r., ale stosuje się je dopiero od 12 sierpnia 2026 r. Uzasadnieniem jest trwałość związków per- i polifluoroalkilowych w środowisku i ryzyko, jakie stwarzają dla zdrowia.
Od tej daty obowiązują trzy progi PFAS dla opakowań mających bezpośredni kontakt z żywnością: 25 μg/kg dla pojedynczej oznaczanej substancji, 250 μg/kg dla sumy badanych PFAS i 50 mg/kg dla fluoru całkowitego. Czwarty limit obejmuje metale ciężkie — suma stężeń ołowiu, kadmu, rtęci i chromu sześciowartościowego nie może przekroczyć 100 mg/kg.
Rozporządzenie porządkuje też samą konstrukcję opakowania. Znikają podwójne ścianki, fałszywe dna i warstwy, które nie chronią towaru, a jedynie powiększają objętość. Zakazane są bardzo lekkie torby poniżej 15 mikronów, poza wyjątkami higienicznymi. Masa i objętość opakowania mają być ograniczone do tego, co realnie zabezpiecza produkt.
Okresu przejściowego nie przewidziano. Opakowanie wyprodukowane albo kupione przed 12 sierpnia, ale niespełniające limitów, nie może już trafić do obrotu. Producent opakowań śledził PPWR od grudnia 2024 r. zawodowo. Gospodarstwo, które zamówiło paletę tacek w lipcu, o skutkach dowiaduje się w dniu, w którym przepis zaczyna działać.
Obowiązek spada na podmiot wykonujący końcowe czynności związane z pakowaniem. W praktyce to gospodarstwa i przetwórnie sprzedające pod własną marką: owoce, warzywa, jaja, miód, nabiał, mięso i przetwory. Zgodność z progami PFAS wykazuje raport laboratorium akredytowanego według ISO/IEC 17025.
Szukasz opakowań spełniających nowe wymogi? Zachęcamy do dodania ogłoszenia w naszej Giełdzie Opakowań.
Dalej kalendarz robi się mniej przejrzysty. Od 1 stycznia 2030 r. załącznik V zakaże jednorazowych opakowań z tworzyw sztucznych dla paczkowanych świeżych owoców i warzyw poniżej 1,5 kg. Zakaz nie będzie bezwzględny — państwa członkowskie mogą wprowadzić zwolnienia tam, gdzie opakowanie chroni przed utratą wody i jędrności, zagrożeniami mikrobiologicznymi, wstrząsami czy utlenianiem, a także tam, gdzie inaczej nie da się rozdzielić towaru ekologicznego od konwencjonalnego. Wykaz owoców i warzyw wyłączonych z zakazu Komisja Europejska opublikuje dopiero do 12 lutego 2027 r.
Zakaz jest więc już w prawie, a lista wyjątków pojawi się za pół roku. Sadownik, który dziś decyduje o linii pakującej truskawkę czy borówkę, planuje inwestycję bez wiedzy, czy jego towar w ogóle będzie nią objęty. W początkowym okresie stosowania rozporządzenia Komisja zapowiedziała współpracę z przedsiębiorcami zamiast automatycznego nakładania kar.
źródło: rozporządzenie (UE) 2025/40 (PPWR), Komisja Europejska
